lá ngọn
Định nghĩa
- Danh từ:
- Lá và ngọn của cây: "lá ngọn" chỉ bộ phận gồm phần lá non và ngọn của một loại cây, thường được dùng trong y học cổ truyền hoặc ẩm thực.
- Tên gọi một loại cây (thực vật học): Trong ngữ cảnh chuyên ngành, "lá ngọn" là tên gọi của loài cây Gelsemium pterocarya (còn gọi là cây ngọn lá) thuộc họ Hoàng liên, mọc ở vùng Bắc Bộ Việt Nam và có độc tính.
Ví dụ sử dụng
Lá và ngọn của cây:
- Bà tôi thường dùng lá ngọn của cây rau má để nấu canh. (Bà tôi dùng phần lá non và ngọn của cây rau má để nấu canh.)
- Lá ngọn của cây chè xanh rất giàu chất chống oxy hóa. (Phần lá và ngọn non của cây chè xanh có nhiều chất tốt cho sức khỏe.)
Tên gọi một loại cây:
- Cây lá ngọn có độc, không nên ăn hoặc sử dụng bừa bãi. (Cây Gelsemium pterocarya chứa chất độc, cần cẩn thận khi tiếp xúc.)
- Trong y học cổ truyền, lá ngọn được dùng với liều lượng nhỏ để trị đau nhức. (Loại cây này có tác dụng giảm đau nhưng cần dùng đúng cách.)
Các cách sử dụng nâng cao
"lá ngọn" trong thực vật học: Chỉ phần sinh trưởng non (ngọn và lá) của cây, dùng để phân biệt với thân hay rễ.
- Nghiên cứu này tập trung vào sự phát triển của lá ngọn trong điều kiện thiếu nước. (Nghiên cứu về phần non của cây khi thiếu nước.)
"lá ngọn" trong y học cổ truyền: Chỉ vị thuốc từ cây Gelsemium pterocarya, có tác dụng giảm đau, chống viêm nhưng dễ gây ngộ độc nếu dùng quá liều.
- Thầy thuốc kê đơn lá ngọn cho bệnh nhân đau khớp, nhưng nhấn mạnh không được tự ý dùng. (Đơn thuốc từ cây lá ngọn cần sự hướng dẫn của chuyên gia.)
Biến thể và từ gần giống
- Ngọn lá (danh từ): Phần lá mọc ở đầu cành, thường non và mềm hơn lá già.
- Ngọn lá mới nhú có màu xanh nhạt. (Phần lá non mới mọc.)
- Lá non (danh từ): Lá chưa phát triển hoàn toàn, dễ bị nhầm với "lá ngọn" nhưng không nhất thiết phải ở ngọn.
- Lá non của cây chanh dùng làm gia vị. (Lá chưa già của cây chanh.)
Từ đồng nghĩa
- Ngọn lá: Phần lá và ngọn non của cây (thường thay thế được trong ngữ cảnh thông thường).
- Chồi non: Phần mầm non ở đầu cành, bao gồm lá và thân non.
Thành ngữ liên quan
- Lá ngọn cây độc: Cảnh báo về sự nguy hiểm tiềm ẩn của những thứ có vẻ ngoài đẹp đẽ hoặc hữu ích.
- Đừng hái lá ngọn lạ trong rừng, vì lá ngọn cây độc có thể gây chết người. (Cẩn thận với cây lạ vì chúng có thể độc.)